રેવન્યુ વિસ્તારમાં સિંહ-દીપડાની અવરજવર પાછળના કારણોની તપાસ જરૂરી
ગીરના જંગલમાં પેઢીઓથી વસવાટ કરતા માલધારી પરિવારો આજે પોતાના પરંપરાગત વ્યવસાય, પશુચરાણ અને વસવાટને લગતી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા હોવાની ફરિયાદો સામે આવી રહી છે.જંગલ સાથે ગાઢ સંબંધ ધરાવતા માલધારી સમાજના પ્રશ્નો અને રેવન્યુ વિસ્તારમાં વન્યપ્રાણીઓની અવરજવર અંગે હવે નિષ્પક્ષ તપાસની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
માલધારીઓ માટે જંગલ માત્ર રહેઠાણ નથી, પરંતુ તેમની સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને આજીવિકાનો આધાર છે. વર્ષોથીનેસડાંમાંરહીપશુપાલન કરતા પરિવારોના જીવન માં બદલાતી વ્યવસ્થા અને નિયંત્રણોને કારણે મુશ્કેલી ઓ ઊભી થતી હોવાની રજૂઆતો કરવામાં આવે છે. ત્યારે સવાલ એ છે કે પેઢીઓથી જંગલ સાથે જીવતા પરિવારોના પ્રશ્નોનો ઉકેલ લાવવા માટે તંત્ર દ્વારા શું પગલાં લેવામાં આવી રહ્યાં છે
માલધારી સમાજના વડીલોના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ જંગલ અને માલધારીઓ વચ્ચે સહઅસ્તિત્વ નો સંબંધ હતો. જોકે, હાલની પરિસ્થિતિમાં વસવાટ અને પશુચરાણને લગતી મુશ્કેલીઓ અંગે ફરિયાદોથઈ રહી છે. આ ફરિયાદોની હકીકત જાણવા માટે વન વિભાગે અસરગ્રસ્ત પરિવારો સાથે સંવાદ કરી કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને લેવામાં આવેલા નિર્ણયો અંગે સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી છે.
ગીરના રેવન્યુ વિસ્તારોમાં સિંહ, દીપડા સહિતનાં વન્ય પ્રાણીઓની અવરજવર સ્થાનિક લોકો માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. પાણી, ખોરાક, રહેઠાણની સ્થિતિ અને પર્યાવરણીય ફેરફારો સહિતનાં અનેક પરિબળો વન્યજીવોની અવરજવર પર અસર કરી શકે છે.
માલધારી સમાજના કેટલાક લોકો જંગલમાં થયેલા ફેરફારો અને વન્યપ્રાણીઓની રેવન્યુ વિસ્તારમાં વધતી હાજરી વચ્ચેના સંભવિત સંબંધની તપાસ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. જોકે, માલધારીઓના સ્થળાંતરને કારણે જ વન્યપ્રાણીઓ રેવન્યુ વિસ્તારમાં આવી રહ્યાં છે એવો નિષ્કર્ષ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા વિના કાઢી શકાય નહીં.આથી વનવિભાગે ઉપલબ્ધ આંકડા, વન્યજીવોની અવરજવર અને માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષની ઘટનાઓનું વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ કરવું જોઈએ, જેથી વાસ્તવિક કારણો જાણી શકાય અને લાંબા ગાળાનો ઉકેલ લાવી શકાય
માલધારીઓના અધિકારો અને જંગલનું સંરક્ષણ બંને જરૂરી
વન્યજીવોનું સંરક્ષણ કરવું જેટલું જરૂરી છે, એટલું જ મહત્ત્વનું જંગલ સાથે પરંપરાગત રીતે જોડાયેલા લોકો ના કાયદેસર અધિકારો અને આજીવિકાનું રક્ષણ કરવા નું પણ છે. માલધારી પરિવારોના વસવાટ, સ્થળાંતર અને પશુચરાણ અંગેના નિર્ણયો કયા કાયદા હેઠળ લેવાય છે તથા તેમની રજૂઆતોનો નિકાલ કેવી રીતે થાય છે, તે અંગે વનવિભાગે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ. જંગલનું રક્ષણ કરવાની પ્રક્રિયામાં પેઢીઓથી જંગલ સાથે જીવતા માલધારીઓના પ્રશ્નોનું યોગ્ય નિરાકરણ થઈ રહ્યું છે કે નહીં?ગીરના જંગલનું ભવિષ્યવન્યજીવો ની સુરક્ષા, વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને સ્થાનિક સમુદાયો સાથેના સંવાદ પર આધારિત છે.
