વસ્તી ગણતરી પછી સીમાંકનમાં એક તૃતીયાંશ બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રખાશે
ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી ડેટા અને ડિજિટલ મેપિંગની ઉપલબ્ધતાને કારણે, સીમાંકન પ્રક્રિયા દોઢ વર્ષમાં પૂર્ણ કરાશે
વસ્તી ગણતરી પૂર્ણ થયા પછી, લોકસભા અને વિધાનસભાઓની બેઠકોનું સીમાંકન કરવામાં આવશે. આ સીમાંકનમાં, માત્ર લોકસભા અને વિધાનસભાઓની બેઠકોમાં વધારો થશે નહીં, પરંતુ મહિલાઓ માટે એક તૃતીયાંશ બેઠકોનું અનામત પણ લાગુ કરવામાં આવશે. આ સંદર્ભમાં, સંસદે મહિલા અનામત બિલ 2023 પહેલાથી જ પસાર કરી દીધું છે.
2002માં, 84મા બંધારણીય સુધારા હેઠળ, 2026 સુધી લોકસભા અને વિધાનસભાઓની બેઠકો વધારવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ સુધારામાં, તે પછી યોજાનારી પ્રથમ વસ્તી ગણતરીના ડેટાના આધારે સીમાંકન કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી. હવે ફેબ્રુઆરી 2027માં વસ્તી ગણતરી યોજાવાની હોવાથી, તેના ડેટા આધારે સીમાંકન પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. સીમાંકન પંચ નક્કી કરશે કે લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકોની સંખ્યા કેટલી વધારવી, પરંતુ એવું માનવામાં આવે છે કે લોકસભા બેઠકોની સંખ્યા 800 થી વધુ હોઈ શકે છે, જે હાલમાં 543 છે.
છેલ્લે સીમાંકન 2008 માં યુપીએ સરકાર દરમિયાન કરવામાં આવ્યું હતું. તે 2002 માં સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલ સીમાંકન કાયદા મુજબ કરવામાં આવ્યું હતું.
સીમાંકન પંચ મુજબ સીમાંકન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં 2001 ની વસ્તી ગણતરીના આધારે રાજ્યોમાં હાલની લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકોના ક્ષેત્રોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. અગાઉ, 1951 થી 1971 સુધી, વસ્તી ગણતરી પછી, સીમાંકન પંચની રચના કરવામાં આવી હતી અને લોકસભા અને વિધાનસભાની બેઠકો વધતી રહી હતી. જોકે, 1976 માં, 2001 સુધી સીમાંકન પર રોક લગાવી દેવામાં આવી હતી.
નિષ્ણાતોના મતે વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ હોવાથી, વિસ્તારવાર વસ્તી ડેટા એક થી દોઢ મહિનામાં જાહેર કરી શકાય છે.
